Ít người để ý rằng hôm nay là một ngày đáng ghi nhớ: đó là ngày “ra đời” của DNA. Sáu chục năm trước, đúng vào ngày này (25/4/1953), tập san Nature của Anh công bố 3 bài báo mô tả cấu trúc của DNA. Từ đó đến nay, di truyền học đã bước sang một giai đoạn mới, và dĩ nhiên là không ngừng tiến bộ, nhưng những tiến bộ mới vẫn chỉ xây dựng trên cấu trúc của DNA. Nhưng khi nói đến khám phá DNA, công chúng thường chỉ nghe đến hai cái tên Watson và Crick (hay có khi thêm Wilkins), mà ít ai nghe đến 4 nhân vật khác cũng có đóng góp rất quan trọng cho khám phá mang tính lịch sử này.  

Thế là cuốn sách Từ nghiên cứu đến công bố đã được phát hành gần 1 tuần. Tôi rất hân hạnh báo cáo cùng các bạn rằng sách đã được các bạn đọc ủng hộ nhiệt tình. Cuốn sách được xếp hạng 9 trong những cuốn sách bán chạy của vinabook.com. Nếu các bạn ở các tỉnh phía Nam thì có thể mua từ nhà sách Minh Khai, còn các tỉnh phía Bắc thì chắc phải mua thẳng từ Nxb Tổng Hợp hay qua vinabook.com. Cuốn sách có tiêu đề nhỏ là “kĩ năng mềm cho nhà khoa học”. Sẵn đây, tôi đăng lại bài phỏng vấn của Phạm Hiệp (ĐHQG Hà Nội) vào năm 2009, nhân một chuyến công tác ngoài Hà Nội. Bài phỏng vấn này đã đăng trong Bản tin của ĐHQG Hà Nội số 216 (2009). Nay tôi in bài này trong sách như là một lời bạt.

Thỉnh thoảng đọc một bài báo khoa học tôi phải đặt câu hỏi “tại sao”. Tại sao họ thực hiện công trình nghiên cứu có vẻ công phu như thế mà ý nghĩa thực tế thì chẳng biết ra sao. Một trong những công trình đó là nghiên cứu về kích thước của dương vật và sự hấp dẫn của nam giới. Công trình này được công bố trên Proceedings of the National Academy of Science (USA) chứ không phải loại tập san làng nhàng!

Sự ra đời của Nafosted là cả một nỗ lực tích cực đáng được ghi nhận vì Quĩ tạo cơ hội cho những nhà khoa học muốn đưa khoa học VN hội nhập quốc tế. Vài năm trước, nhân dịp đọc những số liệu về tài trợ cho nghiên cứu khoa học của Quĩ Nafosted, tôi có nêu vấn đề mất cân đối vùng miền trong tài trợ mà không biết tại sao. Sau 5 năm hoạt động, tôi muốn biết Nafosted "làm ăn" ra sao, và đã thu thập vài dữ liệu để có một cái nhìn toàn cảnh.  Bài này điểm qua những thành tựu của Nafosted và nêu ra vài vấn đề còn tồn đọng mà tôi hi vọng sẽ tốt hơn trong tương lai.  (Bài đã đăng trên Tuôi trẻ cuối tuần)