Những ngày tháng cuối năm luôn là dịp lí tưởng để tính sổ đời. Đã nói đến “tính” thì có lẽ cũng nên đề cập đến vài con số cho vui. Bài ngắn này chỉ bàn đến những con số liên quan đến thu nhập bình quân, con số máy bay B52 bị bắn hạ trong thời chiến, và con số giáo sư.

Thu nhập bình quân đầu người

Trước hết là một tin vui về sự gia tăng thu nhập bình quân đầu người. Theo Dân Trí, thu nhập bình quân đầu người ở Việt Nam hiện nay là ~1600 USD. Năm 1992, con số này chỉ 140 USD. Do đó, Thủ tướng rất đúng khi chỉ ra rằng trong 10 năm qua, thu nhập bình quân đầu người đã tăng hơn 10 lần. Chính xác hơn là 11 lần. Chỉ 10 năm mà tăng như thế thì quả là ấn tượng, là một tin vui.

Nhưng thời đại này, chúng ta không tồn tại như một ốc đảo, mà trong một thế giới đầy cạnh tranh. Chúng ta thử nhìn sang các nước láng giềng xem sao (Bảng 1). Nhìn qua bảng này, chúng ta dễ dàng thấy thu nhập bình quân của người Việt Nam chỉ hơn Campuchea, và tương đương với Lào, nhưng thấp hơn so với các nước khác trong vùng. Thu nhập bình quân của VN chỉ bằng 28% của Thái Lan và 15% của Mã Lai. Tính bằng PPP, thì Việt Nam vẫn thấp hơn các nước như Thái Lan, Mã Lai, Nam Dương, và Phi Luật Tân.

Nguồn: Wikipedia (số liệu World Bank)

Tương đối và tuyệt đối

Số liệu tôi thu thập cho thấy năm 1992, thu nhập bình quân đầu người của Thái Lan là 1521 USD. Năm 2011 con số này là 4972 USD. Tính tương đối thì thu nhập trung bình của Thái Lan tăng chỉ 3.3 lần. Trong [gần] cùng thời gian, thu nhập bình quân của VN tăng (1992 – 2012) tăng 11 lần. Chúng ta có thể kết luận rằng kinh tế VN phát triển nhanh hơn Thái Lan?

Cần phải phân biệt tăng trưởng tương đối và tuyệt đối. Lấy 10 USD chia cho 1 USD, chúng ta có tăng trưởng 10 lần theo cách tính tương đối, nhưng trong thực tế chỉ tăng có 9 USD theo cách tính tuyệt đối. Thu nhập bình quân đầu người của VN tuy tăng 11 lần thì nghe có vẻ ấn tượng, nhưng trong thực tế chỉ tăng 1460 USD trong vòng 20 năm qua. Nên nhớ là trong vòng 20 năm, mà tăng chỉ 1460 USD. Còn Thái Lan, trong gần cùng thời gian, thu nhập bình quân tăng 3451 USD.   Tăng trưởng tuyệt đối của Thái Lan cao hơn ta 2.4 lần. Nhìn như thế thì chúng ta thấy chẳng có gì để vui, để ăn mừng cả.

Bao nhiêu máy bay B52 của Mĩ bị bắn hạ ?

Rất khó biết chính xác con số pháo đài bay B52 (hay miền Nam gọi là oanh tạc cơ) bị bắn rớt trong thời chiến ở Việt Nam là bao nhiêu. Mỗi nguồn nói một con số, và thường không nhất quán. Hôm qua, Dân Trí trích dẫn phát biểu của một vị tướng cho biết “tháng 12/1972, quân dân miền Bắc bắn rơi 34 chiếc B52, trong đó Hà Nội 29 chiếc, bộ đội tên lửa bắn rơi 25 chiếc”.

Nhưng theo một diễn đàn trên internet có trích dẫn từ một cuốn sách sử thì tổng số máy bay B52 bị bắn hạ là 17 chiếc. Có người còn liệt kê từ cơ sở dữ liệu từng chiếc bị bắn rớt hay trục trặc kĩ thuật như sau. Trong số này 11 chiếc bị hoả tiễn SAM bắn hạ.

56-0584 s/d 12.26.72 Kinh No, N. Vietnam (crashed U-Tapao)

56-0599 s/d 12.27.72 near Hanoi

56-0605 s/d 12.27.72 nr Trung Quan, N. Vietnam (SAM hit)

56-0608 s/d 12.19.72 over Hanoi (SAM hit)

56-0622 s/d 12.20.72 nr Yen Vien, N. Vietnam (SAM hit)

55-0116 dber 1.13.73 Da Nang AB (landed w/ battle damage)

55-0110 s/d 11.22.72 over Vinh, N. Vietnam (crashed in

56-0601 w/o 7.8.67 Da Nang Vietnam (emergency landing)

56-0601 w/o 7.8.67 Da Nang Vietnam (emergency landing)

55-0050 s/d 12.22.72 Bach Mai, N. Vietnam (SAM hit)

55-0056 s/d 1.4.73 Vinh, N. Vietnam (crashed in South Vietnam)

55-0061 s/d nr Bach Mai, N. Vietnam (SAM hit)

56-0669 s/d 12.21.72 Hanoi (crashed in Laos ; SAM hit)

56-0674 s/d 12.26.72 nr Giap Nhi, N. Vietnam (SAM hit)

57-6481 s/d 12.20.72 nr Yen Vien, N. Vietnam

57-6496 s/d 12.20.72 Yen Vien, N. Vietnam (SAM hit)

58-0169 s/d 12.21.72 Kinh No, N. Vietnam (SAM hit)

58-0198 s/d 12.21.72 nr Kinh No, N. Vietnam (SAM hit)

58-0201 s/d 12.18.72 nr Yen Vien, N. Vietnam (SAM hit)

58-0246 s/d 12.19.72 nr Kinh No, N. Vietnam

Như vậy con số 34 chiếc bị bắn hạ có vẻ chưa ăn khớp với những gì trình bày trong quân sử.

Cần nói thêm rằng có khi những con số thiệt hại của địch là sản phẩm của tuyên truyền. Trong một tem mang tính tuyên truyền ngoài Bắc (hình dưới đây), người ta tuyên bố rằng “Miền Bắc bắn rơi 4181 máy bay Mỹ”. Vẫn theo website này, năm 1965, giới tuyên truyền miền Bắc cho biết vào năm 1966 có 1000 máy bay Mĩ bị bắn rơi, đến năm 1967 con số tăng lên 2000, năm 1968 là 3000. Cứ mỗi năm bắn hạ 1000 chiếc! Đến năm 1972, con số 4181 chiếc. Hình như toàn bộ không lực của Mĩ cũng chưa có đến 4000 máy bay.

Một tem tuyên truyền thời chiến. Nguồn: http://www.psywarrior.com/B52leaflets.html

Và con số giáo sư

Năm nay, Việt Nam có thêm 469 giáo sư và phó giáo sư. Trong số này có 42 giáo sư (GS) và 427 phó giáo sư (PGS). Năm ngoái, số GS và PGS lần lượt là 34 và 374. Như vậy, số GS/PGS năm nay tăng khoảng 15% so với năm ngoái. Tính từ đợt đầu phong chức danh giáo sư đến nay, Việt Nam đã có gần 9600 GS/PGS. Với tỉ lệ tăng trưởng này, chúng ta kì vọng rằng đến năm 2013, con số GS/PGS của Việt Nam sẽ là 10,000 người.

Điều thú vị năm nay là số giáo sư y khoa tương đối nhiều. Trong số 42 GS, có đến 10 người (tức 24%) là trong ngành y. Trong số 427 PGS, có 86 người (20%) thuộc ngành y. Ngành an ninh và quân sự cũng có sự hiện diện “hùng hậu” trong nhóm phó giáo sư. Trong khi chỉ có 1 người là giáo sư về “Khoa học An ninh”, thì có đến 41 PGS (10%) thuộc ngành “khoa học an ninh” và “khoa học quân sự”.

Có lẽ con số này cao nhất trong vùng Đông Nam Á (và chắc chắn cao hơn Úc). Nhưng năng suất khoa học thì không cao. Số liệu chưa đầy đủ năm 2012 cho thấy tổng số bài báo khoa học trên các tập san thuộc ISI hay Scopus là khoảng 1200 bài. Với hơn 9000 giáo sư và phó giáo sư, mà số ấn phẩm nghiên cứu khoa học như thế thì quả là rất khiêm tốn. Ở Thái Lan, con số giáo sư / phó giáo sư chỉ bằng 1/5 của việt Nam, nhưng số bài báo khoa học của họ cao hơn Việt Nam gấp 5 lần. Đó là một nghịch lí.

Tuy ngành y có sự hiện diện nổi trội trong những lần tiến phong chức danh giáo sư và phó giáo sư, nhưng ngành y lại là ngành có nội lực khoa học thấp nhất so với các ngành khác ở Việt Nam. Ngành toán có sự hiện diện thấp (chỉ có 2 GS và 4 PGS), nhưng nội lực ngành này thì hơn hẳn ngành y. Đó là một nghịch lí khác.