Hôm nọ, tôi có dịp viết về một người bạn, đồng nghiệp, một người thầy là Philip Sambrook khi anh qua đời. Hôm đi dự lễ tang của Philip, nghe người chủ tế xướng tên tôi trong danh sách dài gồm những người đã liên quan đến sự nghiệp của Philip làm tôi cảm động. Ngay hôm đó, tôi đề nghị với các bạn khác là phải viết một bài tưởng niệm (trong khoa học gọi là In Memoriam) cho Philip, và tôi đứng ra chấp bút. Lời đề nghị được bạn bè tán dương. Hôm nay thì bài In Memoriam đã được công bố trên Osteoporosis International, một tập san khoa học hàng đầu trong ngành loãng xương.

Tôi có dịp đi dự lễ tang cho vài người bạn Úc, nhưng lễ tang của Philip phải nói là rất trang trọng. Họ làm rất bài bản. Mỗi khách đến dự có một bản chương trình chi tiết đến từng phút, ai làm gì, và khách nên làm gì. Buổi lễ bắt đầu với bài nói chuyện của Gs Peter Ebeling ở Melbourne về cuộc đời và sự nghiệp của Philip. Trong bài nói, Peter có nhắc đến tôi thời Philip vẫn còn ở Viện Garvan. Sau đó là bà xã của Philip phát biểu, rồi đến một bệnh nhân phát biểu. Kế đến là người chủ tế hướng dẫn cách làm lễ như thế nào. Coi trang trọng mà thỉnh thoảng cũng làm cho khán giả cười. Ông chủ tế nói rằng hôm nay tôi rất vinh dự nhưng cũng rất hồi hộp để làm chủ tế buổi lễ này. Tại sao tôi hồi hộp? Tại vì tôi biết ngồi dưới này là toàn các vị giáo sư, các vị bác sĩ, những người đã và đang dạy người khác, vậy mà tôi dạy các anh chị. Nói đến đó khán giả cười. Không cười ầm, nhưng cười nhẹ nhàng. Không có khóc la ầm ĩ như đám tang bên mình. Vì ông chủ tế có đọc kinh và có nhắc đến việc Chúa sẽ đem Philip về đất Chúa (hay gì đó), nên sau khi buổi lễ xong, anh bạn tôi là MS đến bên cạnh hỏi: Eh, mày có tin mấy cái vụ lên trời với Chúa gì đó không, bên đạo Phật mày có cái vụ này không? Tôi hơi ngạc nhiên vì anh này là người Đức, chắc là tín đồ đạo Tin Lành, còn tôi là người theo Phật, nhưng quả thật tôi không tin mấy chuyện như thế. Không tin, nhưng cũng phải trả lời. Tôi nghĩ một phút rồi nói: it is a nice difference.

Buổi lễ có khoảng 250 người, chủ yếu là người thân và đồng nghiệp, nhưng cũng có khoảng 20 người là bệnh nhân của Philip. Trong số bệnh nhân và bạn bè còn có ông John Hewson, có thời là một giáo sư kinh tế rất tài ba của trường UNSW, là lãnh tụ đối lập (Đảng Tự Do) và là thủ tướng tương lai của Úc, nhưng khi bầu cử ông bị thất bại về Bob Hawke của Đảng Lao Động. Chẳng hiểu vì sao ông ấy đến bên tôi hỏi chuyện. Ông nói đại ý rằng lúc nãy tôi nghe tên anh mà tôi đoán là người Việt, Philip thường nhắc đến anh, và hôm nay tôi mới gặp mặt. Tôi chưa từng quen ông này nên cũng lúng túng không biết nói gì ngoài vài câu xã giao. Nhưng không phải chỉ ông này, mà ai trong gia đình của Philip cũng đều nói lúc sinh thời Philip thường hay nhắc đến tôi. Thật ra, chính Philip là người duyệt fellowship cho tôi, nhưng tôi không hề nghe anh ấy nói, vì tính anh ta rất kín miệng (đúng với nguyên tắc). Cảm động thật.

Hai tuần trước đây, khi MSD Global nghe tin Philip qua đời, họ có đến gặp tôi và có nhã ý đóng góp 10 ngàn đô-la để xung vào quĩ hỗ trợ cho nghiên cứu về xương. Tôi hỏi tại sao các anh gặp tôi, thì mới biết là họ đã hỏi những người đồng nghiệp của Philip, và ai cũng đề nghị cho nhóm của tôi.   Có lẽ vì tôi gắn bó khá nhiều với sự nghiệp của Philip chăng. Khi đếm lại, tôi thấy mình đã đứng tên tác giả với Philip suốt 35 công trình. Công trình mới nhất được công bố vào cuối năm 2011, vài tháng trước khi Philip qua đời. Cám ơn MSD Global!

Nhiều bạn của tôi ở trong nước nói đùa rằng tôi là người viết bài tưởng niệm nhiều nhất trong số bạn bè. Anh PVT, một quan chức cao cấp trong ngành y tế, có lần nói rằng anh cảm thấy cảm động khi đọc bài tôi viết về Gs Võ Thành Phụng. Thú thật là tôi thường có cảm xúc "mạnh" mỗi khi nghe tin một người bạn hay người mình mến mộ qua đời. Chẳng hạn như khi nghe tin nhạc sĩ Thanh Sơn và Nhật Ngân qua đời, những người tôi không quen nhưng rất mến mộ, tôi viết ngay một vài dòng để tưởng nhớ. Khi nghe tin Philip qua đời, tôi chẳng những thấy sốc mà còn nghĩ nhiều hơn đến cái chết. Tất cả chúng ta đều là kẻ ở trọ. Tôi nay ở trọ trần gian / mai kia về chốn xa xăm cuối trời - như Trịnh Công Sơn nói. Mọi công danh sự nghiệp, tiền tài, vật chất trên đời này chẳng có ý nghĩa gì khi mình từ giã cõi trần, ngoài những gì mình đóng góp cho đời. Không bao giờ tự quan trọng hoá mình. Nhưng tôi đâu thể (và cũng không đủ tiếng Anh) để viết câu đó của Trịnh Công Sơn hay những cái ý mang hơi hám Đông phương trong bài tưởng nhiệm trên Osteoporosis International. Vì thế, tôi chỉ viết một cách kể chuyện thôi. Xin chia sẻ cùng các bạn bài tưởng niệm tôi viết cho Philip dưới đây.

NVT

http://www.springerlink.com/content/a056p213u7401857/?MUD=MP

In Memoriam: Philip Neil Sambrook

The international osteoporosis research community has lost an outstanding member and friend: Professor Philip Neil Sambrook. He fought hard against an ocular melanoma diagnosed 4 years ago. It eventually overcame him on 31 March 2012, when he died peacefully at his beloved Kangaroo Valley retreat, in the company of his family. Philip was fifty-nine. He is survived by his beloved wife, Brenda, and children, Andrew and Kate.

Philip was a remarkable clinician and researcher. The depth and breadth of his clinical knowledge was much sought after by colleagues. His kind and compassionate nature was highly valued by his patients. As a researcher, he made important contributions to the field of osteoporosis and rheumatology through his pioneering work on glucocorticoid-induced osteoporosis, post-transplantation osteoporosis, genetics of osteoporosis and translational medicine. His work on the prevention of corticosteroid-induced osteoporosis by calcium, calcitriol and calcitonin is one of many fine contributions to the field. Philip was one of the initial principal investigators of the Dubbo Osteoporosis Epidemiology Study, where he was part of the team that studied the interaction between muscle, bone and fracture, genetics of osteoporosis and subsequently identified the first gene associated with osteoporosis. He authored over 300 peer-reviewed publications in premier international journals.

Philip had a long and distinguished career in osteoporosis research, which began at St Vincent’s Hospital, Sydney, where he trained in Rheumatology. In 1983, Philip moved to London where he worked at the MRC Clinical Research Centre in Northwick Park for 2 years. In 1985, he returned to Australia to join the Bone and Mineral Division of the Garvan Institute of Medical Research that had just been established by Professor John A Eisman. In 1996, Philip was appointed Professor of Medicine at the University of Sydney, and held the prestigious Florence and Cope Chair of Rheumatology at the Royal North Shore Hospital, where he continued his influential work in clinical and translational osteoporosis. In recognition of his outstanding contributions to osteoporosis research, he was awarded the triennial Parr Prize from the Australian Rheumatology Association in 1988, and the Distinguished Service award from the Institute of Bone and Joint Research in 2011.

Apart from his contributions to science, Philip will be remembered for his many other contributions to the field of osteoporosis nationally and internationally. He was the President of the Australia and New Zealand Bone and Mineral Society (2007–2009), and a co-founder and president of the Asia Pacific Osteoporosis Foundation. He was a Board Member and the first Medical Director of Osteoporosis Australia (the Australian Osteoporosis Patient society) as well as a member of the Committee of Scientific Advisors of the International Osteoporosis Foundation. In recognition of his important contributions and service to the profession and community, Philip was awarded the Medal of the Order of Australia in 2008.

We, who had the privilege to work with Philip for many years, can testify to his tenacious faith in human nature. We will remember his extraordinary commitment, his precision of organization and focus to complete a task, coupled with his humility, wit and humor. These qualities combined with a sharp intellect made him a much sought-after as lecturer par excellence. Philip influenced the careers of many colleagues and left an indelible mark on the lives of many others, including his patients, with his compassion, loyalty, teaching, writings, and scientific ethos.

T. V. Nguyen, J. A. Eisman, J. R. Center, N. A. Pocock, G. Jones, L. March, R. Clifton-Bligh, V. Naganathan, M. J. Seibel